قالیشویی برای شستشوی فرش دستباف به دلیل حساسیت فوق العاده الیاف طبیعی، ارزش مادی و هنری بالا و احتمال تداخل رنگها، نیازمند برخورداری از دانش سنتی و تجهیزات استاندارد مدرن است. فرش های دستباف به عنوان نماد اصالت و هنر ایرانی، با پشم، کرک یا پنبه مرغوب بافته میشوند و در اکثر موارد از رنگ های طبیعی و گیاهی در فرایند رنگرزی آن ها استفاده شده است.
کوچک ترین اشتباه در تنظیم دمای آب، استفاده از شوینده های نامناسب اسیدی یا قلیایی، و اعمال فشار نامتعارف در مرحله آبگیری میتواند صدمات جبرانناپذیری نظیر رنگ دویدگی، شکستگی چله یا پوسیدگی تاروپود به بار آورد. به همین دلیل، سپردن این آثار نفیس به مراکزی که تخصص کافی در زمینه شستشوی فرش سنتی و مکانیزه فرش های دستباف دارند، یک ضرورت اساسی محسوب میشود.
خطرات شستشوی غیرتخصصی فرشهای دستباف
شستشوی فرش دستباف فرآیندی نیست که بتوان آن را مشابه شستشوی فرش های ماشینی انجام داد. عدم آگاهی از رفتار الیاف پشمی در برابر رطوبت و قلیایی ها صدمات متعددی به ساختار فرش وارد میسازد.
مهمترین خطرات ناشی از شستشوی غیراصولی شامل موارد زیر است:
- تداخل و دویدگی رنگها: ترکیب رنگ های تیره (مانند لاکی و سرمهای) با بخشهای کرم یا سفید در صورت عدم تثبیت اولیه.
- کدر شدن و از دست رفتن براقیت الیاف: استفاده از پودرهای شوینده حاوی سفیدکنندهها یا آنزیمهای خشن.
- پوسیدگی چله و الیاف طبیعی: باقی ماندن رطوبت در عمق گره ها به علت آبگیری ناقص یا خشک شدن نامناسب در محیط های غیراستاندارد.
- کیجشدن و دفرمه شدن ابعاد فرش: وارد آمدن کشش ناهمگون در سانتریفیوژهای لولهای غیراستاندارد یا آویزان کردن نادرست.
جدول مقایسه شستشوی سنتی و اعلاشویی مکانیزه فرش دستباف
| مرحله فرایند | روش سنتی متداول | روش اعلاشویی تخصصی قالیشویی |
|---|---|---|
| غبارگیری | تکاندن دستی و چوبزنی سنتی | غبارگیری مکانیکی با دستگاههای دورانی بدون آسیب به چله |
| کنترل و تثبیت رنگ | آب سرد بدون استفاده از تثبیتکننده | تست پسدهی رنگ و کاربرد محلولهای تثبیتکننده گیاهی نانو |
| شوینده مصرفی | پودرهای رختشویی معمولی و صابون | شامپوهای گیاهی خنثی با pH متعادل، هیدرو و نرمکننده |
| آبگیری و خشککردن | آفتاب مستقیم و آویزان کردن بر میله | خشککن لولهای ضدچروک و گرمخانه مجهز به تهویه کنترلشده |
ویژگی های یک مرکز معتبر شستشوی فرشهای دستباف
یافتن مرکزی که علاوه بر تخصص در شستشو، توانایی ارائه خدمات ترمیمی مانند رفوگری و رنگبرداری را داشته باشد، خیال مالک فرش را از هر جهت آسوده میسازد.
معیارهای تعیینکننده یک قالیشویی (Carpet cleaning)ممتاز دستباف به شرح زیر است:
- حضور کارشناس مجرب فرش: ارزیابی جنس نخ، تاروپود، نوع بافت (ترکبافت یا فارسیبافت) و سلامت ریشهها قبل از آبزدن به فرش.
- بهرهگیری از شورهای اختصاصی: استفاده از موادی نظیر شور هیدروسولفیت برای تثبیت و بازیابی درخشش الیاف کرک و پشم.
- شستشوی دستی با فرچههای نرم: هدایت مسیر پرز فرش در حین شستشو به منظور حفظ خواب طبیعی نخ ها.
- ارائه ضمانتنامه کتبی سلامت فرش: تضمین عدم بروز آسیب، تداخل رنگ و پارگی در کلیه مراحل خدمات.
مراحل گامبهگام شستشوی اصولی فرش دستباف
رعایت ترتیب علمی در تمیزکاری فرشهای دستباف مانع از ایجاد لکههای دائمی شده و ذرات خاک پنهان در لایههای زیرین را به کلی تخلیه میکند.
این فرایند استاندارد بر اساس مراحل زیر پیش میرود:
- غبارگیری عمیق و اصولی: تخلیه خاک و غبار انباشتهشده در بین گرهها با مکندهها و دستگاههای ارتعاشی استاندارد.
- تست ثبات رنگ با پد سفید و مرطوب: حصول اطمینان از عدم حرکت پیگمنتهای رنگی در مجاورت آب و مواد شوینده.
- شستشو با آب ملایم و شامپوهای ویژه: شستشوی مرحلهای با رعایت جهت خواب خاب فرش و برسکشی متقارن.
- آبکشی دقیق و کر اسلامی: پاکسازی کامل مواد شوینده و آبکشی تا زلال شدن قطرات خروجی.
- آبگیری در خشککن لولهای و انتقال به گرمخانه: خارج کردن ۹۵ درصد آب بدون تاخوردگی و خشککردن در محیط سرپوشیده و کنترلشده.
جمع بندی
قالیشویی نارون برای شستشوی فرش دستباف خدمتی کاملاً تخصصی و حساس دارد که ترکیب علم روز و هنر اصیل فرششناسی را میطلبد. شستشوی دورهای اصولی نه تنها زیبایی و جلوه این سرمایههای ارزشمند را حفظ میکند، بلکه طول عمر الیاف را نیز دوچندان خواهد ساخت.
